وقتی هوش مصنوعی بهانه میشود: ترفند جدید دندانپزشکان آمریکایی برای تجویز درمانهای غیرضروری
گزارشهای اخیر نشان میدهد که ورود هوش مصنوعی به مطبهای دندانپزشکی آمریکا، با حواشی تاملبرانگیزی همراه شده است؛ جایی که این فناوری پیشرفته پتانسیل تبدیل شدن به ابزاری برای ترغیب بیماران به انجام درمانهای غیرضروری را دارد. این موضوع چالشبرانگیز در کتاب جدید «جوانا استرن»، روزنامهنگار نامآشنای فناوری و ستوننویس سابق والاستریت ژورنال، به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است.
استرن اخیراً در پادکست مشهور «هارد فورک» (Hard Fork) توضیح داد که چگونه در یک ویزیت روتین دندانپزشکی، با رویه جدید استفاده از هوش مصنوعی مواجه شده است. به گفته او، همانطور که الگوریتمهای هوش مصنوعی پیشتر جایگاه خود را در رادیولوژی برای بررسی دقیق پستان یا کیسه صفرا تثبیت کردهاند، اکنون با سرعتی چشمگیر در حال تسخیر کلینیکهای دندانپزشکی و تغییر روند معاینات هستند.
تجربه استرن به استفاده یک مطب دندانپزشکی از پلتفرم هوش مصنوعی تخصصی به نام «Pearl AI» برمیگردد. توسعهدهندگان این ابزار مدعیاند که سیستم آنها میتواند ناهنجاریها و بیماریهای دهان و دندان را ۳۷ درصد دقیقتر از روشهای سنتی تشخیص دهد و به تبع آن، میزان ارائه خدمات درمانی به بیمارانِ نیازمند را تا ۲۴ درصد افزایش دهد.
در پرونده پزشکی استرن، سیستم Pearl AI تشخیص داد که رسوب و جرم قابلتوجهی روی دندانهای او انباشته شده است. بر اساس همین تحلیل ماشینی، دندانپزشک به او اعلام کرد که نیازمند یک دوره درمان پریودنتال (لثه) است؛ درمانی که باید در چهار جلسه مجزا انجام میشد، هزاران دلار هزینه در برداشت و حتی وضعیت پوشش بیمهای آن نیز در هالهای از ابهام قرار داشت.
«مدیران کلینیکها به دلیل وسواس روی آمار سودآوری، کادر درمان را تحت فشار قرار میدهند تا از خروجیهای هوش مصنوعی بیچونوچرا تبعیت کنند؛ رویکردی که مرز بین تشخیص پزشکی و بازاریابی را کمرنگ کرده است.»
این تجویز سنگین باعث شد تا استرن به سراغ دریافت نظرات تخصصی از چند دندانپزشک دیگر برود. در کمال تعجب، سایر متخصصان (انسانها) با خروجی هوش مصنوعی همنظر نبودند؛ آنها معتقد بودند وضعیت دندانهای او چندان وخیم نیست و صرفاً با ارتقای سطح بهداشت دهان در خانه قابل حل است. در نهایت، استرن تصمیم گرفت به تجویز الگوریتمها نه بگوید و درمان گرانقیمت پریودنتال را لغو کند.
این تضاد آشکار میان تشخیص ماشین و انسان، استرن را ترغیب کرد تا تحقیقات عمیقتری در این زمینه انجام دهد. در جریان این بررسیها، کارکنان برخی کلینیکهای دندانپزشکی به او فاش کردند که مدیران مجموعهها بهشدت روی استفاده از هوش مصنوعی و آمار حاصل از آن مانور میدهند. آنها حتی اذعان کردند که در صورت نادیده گرفتن یافتههای هوش مصنوعی و عدم تجویز درمان بر اساس آن، توسط مدیریت توبیخ و بازخواست خواهند شد.
برآیند این تحقیقات، استرن را به یک نتیجهگیری نگرانکننده رساند: برخی از مراکز درمانی در حال تحریف رسالت فناوری هستند و از هوش مصنوعی نه صرفاً به عنوان یک دستیار پزشکی، بلکه به عنوان یک اهرم هوشمند برای فروش خدمات بیشتر و درآمدزایی سوءاستفاده میکنند.
استرن در کتاب جدید خود با عنوان «من ربات نیستم: سالی که از هوش مصنوعی برای انجام (تقریباً) هر کاری استفاده کردم»، کاربرد این ابزارها را در دندانپزشکی با حوزههای حساسی نظیر رادیولوژی مقایسه میکند. او استدلال میکند که در رادیولوژی، تشخیص زودهنگام توسط هوش مصنوعی میتواند به قیمت نجات جان انسانها از سرطان تمام شود؛ اما در دندانپزشکی، تشخیص زودهنگام و بیشازحدِ مواردی مانند یک پوسیدگی جزئی، لزوماً اثر حیاتی ندارد و در عوض میتواند به ابزاری برای ایجاد اضطراب در بیمار و تراشیدن هزینههای گزاف تبدیل شود.
