رونمایی آرژانتین از هوش مصنوعی «دوقلوی دیجیتال» برای پیشبینی آینده جامعه
دولت آرژانتین بهتازگی از پروژهای جاهطلبانه و جنجالی تحت عنوان «دوقلوی دیجیتال اجتماعی» رونمایی کرده است که ادعا میکند با بهرهگیری از هوش مصنوعی، نتایج سیاستهای عمومی را پیشبینی کرده و تحولی در مدیریت اجتماعی کشور رقم میزند. با این حال، این اقدام استراتژیک به دلیل اجرای ضعیف کمپین معرفی—از جمله غلطهای املایی فاحش، استفاده از دیپفیک برای چهره وزرا و گنجاندن نمادهای نامربوطی چون پرچم سنگاپور و لوگوی سرویسهای ابری Amazon AWS—با موجی از انتقادات و تمسخر در فضای مجازی و محافل فناوری مواجه شده است.
در شرایطی که «خاویر میلی»، رئیسجمهور آرژانتین، این سیستم را یک تغییر پارادایم بنیادین در عرصه سیاستگذاری میداند، کارشناسان و فعالان حقوق دیجیتال نسبت به فقدان چارچوبهای قانونی مشخص برای حفظ حریم خصوصی دادهها و خطر تبدیل شدن این فناوری به ابزاری برای نظارت الگوریتمی بر شهروندان، هشدارهای جدی دادهاند.
دوقلوی دیجیتال اجتماعی دولت آرژانتین
بر اساس مستندات منتشرشده، هدف اصلی وزارت سرمایه انسانی آرژانتین از توسعه این دوقلوی دیجیتال، گذار از یک دولت «واکنشی» به یک حاکمیت «پیشگو» است. این سیستم هوشمند با تجمیع کلاندادهها از پایگاههای دولتی و خصوصی در حوزههای سلامت، درآمد، آموزش و الگوهای مصرفی، قصد دارد شاخصهای فقر را مدلسازی کرده و پیامدهای بلندمدت تخصیص یارانهها یا برنامههای توسعه انسانی را از کودکی تا بزرگسالی شبیهسازی کند.
فناوری دوقلوی دیجیتال پیش از این عمدتاً در صنایع مهندسی، اینترنت اشیا و شهرسازی کاربرد داشته است؛ اما دولت آرژانتین مدعی است که برای نخستین بار در جهان، این مفهوم را در مقیاس ملی و برای سیاستگذاریهای کلان اجتماعی پیادهسازی میکند تا تجربیات زیسته شهروندان را به یک «هوش عمومی» (Public Intelligence) یکپارچه تبدیل سازد.
«ما در حال گذار به دورانی هستیم که سیستمهای هوشمند نه تنها رفتار جوامع را تحلیل میکنند، بلکه با تبدیل انسانها به نقاط داده، کنترل سیاستهای اجتماعی را به دست میگیرند؛ رویکردی که مرز باریک میان بهینهسازی مدیریتی و نظارت تودهای را از بین میبرد.»
پیادهسازی چنین رویکردهایی پیشتر نیز در سطح بینالمللی با حواشی متعددی همراه بوده است؛ همانطور که در سال ۲۰۲۵، پروژه مشابه وزارت دادگستری بریتانیا برای پیشبینی احتمال وقوع جرایم از طریق تحلیل سوابق روانی و اعتیاد افراد، با واکنشهای تند نهادهای مدنی مواجه شد. در آرژانتین نیز منتقدان، معماری این سیستم را به فضای تاریک فیلم «گزارش اقلیت» (Minority Report) تشبیه میکنند؛ جایی که الگوریتمها سرنوشت افراد را پیش از وقوع رویدادها تعیین میکنند.
تحلیلگران حوزه هوش مصنوعی بر این باورند که آرژانتین در حال تبدیل شدن به یک آزمایشگاه عظیم الگوریتمی است؛ محیطی که در آن شهروندان صرفاً بر اساس شاخصهای ریسک و بهرهوری طبقهبندی میشوند و مداخلات آگاهانه انسانی، جای خود را به تصمیمگیریهای خودکار مبتنی بر ماشینلرنینگ و کلاندادهها میدهند.
در کنار این نگرانیهای عمیق ساختاری، ناشیگری تیم ارتباطات دیجیتال دولت نیز بر دامنه حواشی افزوده است. ویدیوی تبلیغاتی این پروژه که قرار بود نمادی از قدرت پیشبینی آینده و دقت الگوریتمها باشد، حتی از یک پردازش ساده برای اصلاح اشتباهات تایپی بیبهره بود؛ تا جایی که کلمه اسپانیایی predecir (پیشبینیکردن) به اشتباه predicir درج شد و تناقضی طنزآمیز با ادعاهای فناورانه دولت ایجاد کرد.
